W Augustowie łatwo wpaść w tryb „zaliczyć atrakcje”, a wtedy mniej czasu zostaje na odpoczynek między wodą a przyrodą. To miasto na Suwalszczyźnie, położone wśród Puszczy Augustowskiej i otoczone jeziorami, łączy klimat uzdrowiska z bogatą ofertą nad wodą. Plan na 2 dni układa się więc tak, by rytm dziennych aktywności nie wypychał regeneracji.
Jak ułożyć plan 2 dni w Augustowie: jeziora, Kanał Augustowski i przyroda w jednym rytmie
Dwudniowy rytm w Augustowie najlepiej ułożyć tak, aby pierwszy dzień był bardziej „przyrodniczy” (jeziora i punkty widokowe w okolicy miasta), a drugi łączył spacer po Augustowie z elementami związanymi z wodą w okolicach Suwalszczyzny. Taki podział ułatwia utrzymanie równowagi między czasem nad wodą a spacerami wśród lasów.
- Dzień 1: okolice poza miastem i najważniejsze punkty widokowe
- Poranek/ranne godziny zacznij od Cisowej Góry (widok nad doliną).
- Jedź do Wiżajn, kojarzonych z „polskim biegunem zimna”.
- Przejazd do Bolcie – trójpunkt granic Polski, Rosji i Litwy.
- Popołudnie poświęć na Jezioro Hańcza (najgłębsze jezioro w Polsce).
- Wieczór: obiadokolacja i nocleg w Augustowie.
- Dzień 2: Augustów i woda w okolicy
- Poranek przeznacz na Muzeum Marii Konopnickiej w Suwałkach.
- Następnie jedź do Studzienicznej, gdzie znajduje się drewniany kościół i kaplica z obrazem Matki Boskiej Studzieniczańskiej.
- W ciągu dnia w Augustowie zrób krótki spacer po mieście: port oraz obserwacja działania śluz na Kanale Augustowskim.
- Zakończenie dnia: rejs po jeziorach Necko i Rospuda, aby zobaczyć przyrodę Doliny Rospudy.
Kanał Augustowski i rejs statkiem lub katamaranem: co zobaczyć i jak dopasować trasę
Rejsy statkiem lub katamaranem po Kanale Augustowskim pozwalają zobaczyć kanał i okoliczne jeziora „z perspektywy wody” — zamiast koncentrować się na samym lądzie. Przy dopasowaniu trasy istotne są długość rejsu oraz to, czy ma być to spokojne zwiedzanie z postojami.
- Dopasuj długość trasy do czasu: krótsze opcje typu Dolina Rospudy trwają ok. 1 godziny, a dłuższe rejsy (np. do Studzienicznej) to zwykle ok. 2,5–3 godziny z przerwą na zwiedzanie.
- Start i bilety: rejsy rozpoczynają się zazwyczaj w porcie miejskim; bilety można kupić na miejscu, a cena zależy od długości trasy (przykładowo rejs do Studzienicznej kosztuje ok. 70 zł).
- Co zobaczysz w trakcie: na trasach przewidziane są postoje, w tym możliwość zwiedzania Sanktuarium Maryjnego w Studzienicznej; istotnym elementem programu jest też śluzowanie na Kanale Augustowskim.
- Dla kogo i jaką ma formę: to forma zwiedzania i rekreacji dla rodzin i osób w różnym wieku oraz o różnym stopniu sprawności; sprzyja spokojnej obserwacji przyrody i zabytków z perspektywy wody.
- Komfort i zasady bezpieczeństwa: zabierz napoje, nakrycie głowy oraz ubranie dopasowane do pogody i stosuj się do zaleceń załogi podczas rejsu.
Spływy kajakowe w okolicy Augustowa: Czarna Hańcza i Rospuda jako różne poziomy trudności
W okolicy Augustowa najczęściej wybierane spływy kajakowe to Czarna Hańcza oraz Rospuda. Różnią się charakterem: Czarna Hańcza ma łagodniejszy przebieg i lepiej pasuje na spokojniejsze pływanie, a Rospuda jest bardziej wymagająca i ma dziką, leśną scenerię.
| Rzeka | Charakter i poziom | Jakie tempo/forma spływu | Możliwość śluzowania |
|---|---|---|---|
| Czarna Hańcza | Łagodniejsza, polecana początkującym i rodzinom | Spokojna trasa — dobry wybór na łatwiejszy plan wyprawy | Tak (w ramach spływów na tej trasie możliwe jest korzystanie ze śluz) |
| Rospuda | Bardziej dzika i wymagająca, dla bardziej doświadczonych | Spływ o charakterze wyprawowym, często w dłuższej formie | Nie |
- Gdy priorytetem jest prostszy przebieg i rodzinna atmosfera: Czarna Hańcza.
- Gdy celem jest większe wyzwanie i „dzika” sceneria: Rospuda.
- Przy planie na 2 dni: spływ może być jednym z elementów dnia (po stronie przyrody i wodnych odcinków), z doborem rzeki do oczekiwań grupy.
Rospuda prowadzi przez leśne tereny Puszczy Augustowskiej, a Czarna Hańcza jest trasą relaksacyjną, na której można łączyć pływanie z elementami infrastruktury kanałowej poprzez śluzowanie. Obie propozycje da się dopasować do różnych poziomów doświadczenia i oczekiwanego tempa wyprawy.
Bulwary i molo Radiowej Trójki nad Nettą oraz Neckiem: relaks, plaże i wypożyczalnia
Bulwary i Molo Radiowej Trójki w Augustowie to miejski odcinek rekreacyjny nad rzeką Nettą i jeziorem Necko, rozciągający się na długości ok. 4 km. Wzdłuż bulwarów można spacerować, biegać i odpoczywać, a na końcu znajduje się Molo Radiowej Trójki – drugi co do wielkości pomost w Polsce, o długości 147 m i szerokości ok. 90 m.
- Relaks i spacery: bulwary są przystosowane do spacerów i biegania, z miejscami do wypoczynku, takimi jak ławeczki.
- Plac zabaw: przy bulwarach znajdują się place zabaw dla dzieci.
- Gastronomia: wzdłuż bulwarów działają punkty gastronomiczne.
- Wypożyczalnia sprzętu wodnego: na terenie przy molo/bulwarach dostępne są wypożyczalnie sprzętu wodnego.
- Kąpieliska: na molo znajdują się cztery podświetlane, strzeżone kąpieliska o wymiarach 50 x 25 m każde.
- Platformy widokowe: na molo dostępne są platformy widokowe do obserwowania okolicy.
Molo jest popularnym miejscem spotkań i wydarzeń w sezonie, a w jego otoczeniu można łączyć czas nad wodą (kąpiele i plażowanie) z aktywnościami na bulwarach.
Sporty wodne w Augustowie: narty wodne, żeglarstwo, katamarany i inne formy aktywności
W Augustowie można uprawiać kilka sportów wodnych o różnym charakterze: od aktywności „sprawnościowych” (np. narty wodne) po formy wymagające przygotowania żeglarskiego (np. żeglarstwo i windsurfing) oraz aktywności bardziej rekreacyjne w grupie (katamarany). W praktyce duże znaczenie ma to, czy priorytetem jest wysiłek i nauka jazdy, czy raczej komfortowy czas na wodzie oraz stopień przygotowania do obsługi sprzętu.
| Sport wodny | Opis | Wymagania / charakter | Co ułatwia start |
|---|---|---|---|
| Narty wodne | Jazda za motorówką na nartach. | Wymagana sprawność i opanowanie podstaw jazdy na wodzie. | Możliwość korzystania z wyciągu nart wodnych na jeziorze Necko oraz oferty instruktażowe u operatorów. |
| Żeglarstwo | Rekreacyjne żeglowanie na jachtach i katamaranach. | Przydatna jest umiejętność obsługi jednostki; dla początkujących dostępne są formy nauki. | Kursy żeglarskie oraz wypożyczalnie sprzętu wodnego. |
| Windsurfing | Uprawianie surfingu na desce z żaglem. | Wymagana jest podstawowa sprawność oraz nauka manewrów na wodzie. | Możliwość korzystania z instruktorów oraz wypożyczalnie sprzętu. |
| Katamarany | Rejsy i aktywność rekreacyjna na katamaranach. | Zwykle nastawione na komfortową obecność na wodzie; szczegóły zależą od konkretnej oferty. | Wypożyczalnie sprzętu wodnego (także katamaranów) i możliwość rejsów. |
W Augustowie działa też infrastruktura basenowa, która może być uzupełnieniem planu sportowego, gdy pogoda na akwenach nie sprzyja: w Augustowskim Centrum Sportu i Rekreacji dostępny jest basen kryty z zjeżdżalniami, brodzikiem oraz strefą z saunami i jacuzzi.
- Jeśli priorytetem jest „ruch” i nauka jazdy: narty wodne.
- Jeśli chcesz skupić się na wodzie i technice żeglarskiej: żeglarstwo lub windsurfing.
- Jeśli zależy Ci na formie rekreacyjnej dla grupy: oferty na katamaranach.
- Przy wsparciu na start: wypożyczalnie sprzętu wodnego oraz oferta instruktorów i kursów (w zależności od sportu).
Wycieczki rowerowe przez Puszczę Augustowską i szlaki wokół jezior
Rower w Augustowie i Puszczy Augustowskiej dobrze układa się jako aktywność „lądowa” wtedy, gdy innego dnia uprawiasz sporty wodne. W okolicy znajdziesz oznakowane trasy o różnej długości i trudności, prowadzące przez Puszczę Augustowską oraz w pobliżu jezior, dzięki czemu łatwo dopasować rytm dnia do swoich możliwości i preferencji przyrodniczych.
- Dystans do formy: rowerowe trasy w okolicy mają zwykle długość od kilku do kilkudziesięciu kilometrów.
- Poziom trudności do grupy: wiele tras jest przeważnie płaskich i dobrze dostępnych także dla rodzin z dziećmi.
- Oznakowane szlaki: na trasie zachowuj ostrożność i nie zbaczaj ze znakowanych odcinków.
- Przerwy przy punktach odpoczynku: na trasach i przy ich poboczach znajdują się miejsca na odpoczynek oraz możliwości obserwacji przyrody.
- Warunki pogodowe i sezon: w sezonie letnim przydatny jest repelent przeciw komarom, a trasę można skrócić lub zamienić na ofertę miejską przy gorszej pogodzie.
| Oś trasy | Długość (orientacyjnie) | Co daje w praktyce | Gdzie wpasowuje się w plan dnia |
|---|---|---|---|
| Pętla wokół jeziora Studzienicznego | ok. 10 km | Punkty widokowe i kempingi, kontakt z naturą | na krótszy etap w rytmie dnia |
| Trasa wokół jeziora Białego Augustowskiego | ok. 16 km | Przejazd przez część miasta i odcinki z Puszczą Augustowską | jako dłuższy blok w planie na pół dnia lub cały poranek |
| Pętle i trasy objazdowe przez okolicę | od kilku do kilkudziesięciu km | Różne warianty przejazdu pod możliwości i potrzeby | gdy chcesz skroić trasę pod dzień o innym rytmie niż „wodny” |
Przy układaniu wyjazdu można oprzeć się o informacje turystyczne lub mapy, żeby dopasować odcinki do dostępnych punktów odpoczynku i ścieżek dydaktycznych. Jeśli planujesz nocleg w trakcie dłuższej wyprawy rowerowej, w rozważanych opcjach pojawiają się pola namiotowe lub agroturystyka.
Zwiedzanie Augustowa z przewodnikiem: historia miasta i najważniejsze zabytki
Zwiedzanie Augustowa z przewodnikiem porządkuje miasto i jego historię w formie spaceru po najważniejszych punktach. Przewodnik tłumaczy tło wydarzeń związanych z założeniem Augustowa w 1557 roku przez króla Zygmunta II Augusta i dobiera trasę do tempa grupy.
W ramach takiego zwiedzania najczęściej zatrzymuje się przy obiektach, które pokazują zarówno centrum miejskie, jak i pamiątki po lokalnej społeczności:
- Rynek Zygmunta Augusta – centralny plac z pomnikiem króla Zygmunta II Augusta i fontanną; to punkt, od którego zwykle zaczyna się spacer.
- Historyczne kamienice – zabudowa w centrum miasta, w tym dom, w którym nocował Napoleon Bonaparte, oraz inne budynki związane z przeszłością Augustowa.
- Bazylika Mniejsza Najświętszego Serca Jezusowego – obiekt o znaczeniu religijnym, omawiany również z perspektywy architektury.
- Stara Poczta – budynek o historycznym znaczeniu, który należy do lokalnego dziedzictwa.
- Kanał Bystry – jeden ze śladów lokalnej inżynierii i element trasy łączącej różne części miasta.
Przewodnik może uzupełniać zwiedzanie o informacje i ciekawostki historyczne (np. o legendach związanych z królem Zygmuntem Augustem i Barbarą Radziwiłłówną) oraz wskazać, na co zwrócić uwagę w danym miejscu podczas przejścia.
Studzieniczna i Klasztor Kamedułów: spokojny dzień z wycieczką w stronę sacrum
Studzieniczna to sanktuarium maryjne na wyspie jeziora Studzienicznego, w okolicy Augustowa. Na wyspie znajduje się kaplica (murowana rotunda) z obrazem Matki Boskiej Studzieniczańskiej oraz pomnik Jana Pawła II upamiętniający wizytę w 1999 roku. Obok działa także drewniany kościół MB Szkaplerznej, znany z unikatowej, rzeźbionej dekoracji ołtarzy i żyrandoli.
Do Studzienicznej można dojechać samochodem, rowerem lub statkiem żeglugi augustowskiej (podczas rejsu przepływa się przez śluzę Przewięź). Na samej wyspie zwiedzanie koncentruje się wokół obiektów sanktuarium i elementów związanych z jego historią oraz przyrodą.
- Cel wizyty: kaplica z obrazem Matki Boskiej Studzieniczańskiej oraz pomnik Jana Pawła II.
- Co zwiedzić na wyspie: murowana rotunda (kaplica) i drewniany kościół MB Szkaplerznej.
- Elementy sanktuarium: odwiedź cudowne źródełko o właściwościach uzdrawiających.
- Historia i otoczenie: pomniki przyrody oraz zabytkowy cmentarz parafialny z XIX wieku.
- Jak ułożyć rytm dnia: na miejscu obowiązuje cisza i porządek jako w miejscu kultu.
Wyjazd poza miasto na 1 dzień: Wigierski Park Narodowy, Rospuda i Czarna Hańcza
Na „planu B” na 1 dzień poza samym Augustowem sprawdza się kierunek północno-wschodni: Wigierski Park Narodowy oraz okolice Rospudy i Czarnej Hańczy. To połączenie łączy wycieczki przyrodnicze z aktywnościami wodnymi w dolinach tych rzek.
- Wigierski Park Narodowy: wybór pod piesze zwiedzanie terenów przyrodniczych i spacery po okolicach jezior.
- Rospuda: kierunek kojarzony z aktywnościami wodnymi na tle przyrody; rzeka bywa wybierana przez osoby planujące wypady kajakowe w okolicach regionu.
- Czarna Hańcza: element szerszego programu aktywności wodnych w okolicy; sprawdza się jako alternatywa „w stronę wody” w tym samym, przyrodniczym kontekście.
- Akcent dnia: przy łączeniu kilku form ruchu „rdzeń” wyjazdu może być oparty o park, a okolice Rospudy/Czarnej Hańczy jako etap na aktywność wodną.
- Organizacja: przy wyprawie poza miasto istotna jest dostępność lokalnych usług (np. wypożyczenia sprzętu) oraz dopasowanie planu do warunków pogodowych.
Gdzie zjeść i co kupić lokalnie: augustowska jagodzianka, Zbicień i smaki uzdrowiska
W Augustowie kuchnię można traktować jako część „smaków uzdrowiska” i wybierać produkty kojarzone z regionem od lat. Dwa najbardziej rozpoznawalne typowo augustowskie specjały to augustowska jagodzianka oraz Zbicień.
- Augustowska jagodzianka: pulchna bułeczka nadziewana świeżymi jagodami, wpisana na ministerialną Listę Produktów Tradycyjnych (wyróżniona od 2016 r.). Najczęściej jest podawana jako słodka przekąska w lokalnych cukierniach; bywa też wybierana jako przekąska „na przerwę” w trakcie spaceru po mieście.
- Zbicień: naturalny napój miodowy wytwarzany na bazie miodu oraz składników leśnych. Może być podawany na ciepło (z przyprawami korzennymi) albo na zimno. W tradycji regionu był kojarzony z karczmami; dziś stanowi charakterystyczny wybór dla osób, które chcą spróbować mniej oczywistych trunków.
Poza tymi dwoma klasykami w augustowskiej ofercie pojawiają się dania przygotowywane z lokalnych produktów, m.in. świeże ryby z okolicznych jezior oraz potrawy takie jak kołduny i rejbak (zapiekane ziemniaki z kaszą, słoniną i cebulą). W mieście można też spotkać inne regionalne wypieki i słodkości, m.in. kartacze, kiszka ziemniaczana czy sękacz.
Noclegi na 2 dni w Augustowie: domki, apartamenty, agroturystyka i strefy odpoczynku
W Augustowie na 2 dni można dobrać nocleg do stylu wyjazdu: od domków letniskowych, przez pensjonaty i apartamenty, po hotele i agroturystykę. Wiele obiektów łączy wypoczynek z udogodnieniami dla rodzin oraz osób podróżujących ze zwierzętami.
| Typ noclegu | Udogodnienia | Ramy dla rodzin i zwierząt |
|---|---|---|
| Domki letniskowe | Aneks kuchenny, miejsca do grillowania/ogniska (często na terenie obiektu) | Przeważnie sprzyjają rodzinom; część obiektów akceptuje zwierzęta, zwykle z obowiązkiem zgłoszenia |
| Pensjonaty | Pokoje rodzinne, dostęp do kuchni (w wybranych obiektach) | Udogodnienia dla rodzin; zwierzęta domowe mogą być akceptowane w określonych warunkach (często po zgłoszeniu) |
| Apartamenty | Przestrzeń dla grupy/rodziny, aneksy kuchenne (często) | Dobre rozwiązanie dla rodzin; możliwość pobytu ze zwierzętami zależna od obiektu i zasad właściciela |
| Hotele | Obsługa na miejscu, pokoje dostosowane do różnych potrzeb | Część hoteli akceptuje zwierzęta, a dla rodzin bywa dostępna opcja pokoju większego lub rodzinnego |
| Agroturystyka | Spokojniejsze otoczenie, miejsca na świeżym powietrzu (np. grill/ognisko – w zależności od obiektu) | Popularna wśród rodzin szukających wypoczynku “w naturze”; często przyjazna zwierzętom, zwykle na zasadach obiektu |
- Plac i pokoje zabaw: wiele obiektów przewiduje udogodnienia dla dzieci (np. place zabaw, pokoje zabaw).
- Aneks kuchenny / dostęp do kuchni: ułatwia organizację posiłków w trybie rodzinnym.
- Zwierzęta domowe: zwykle wymagają zgłoszenia przy rezerwacji; często obowiązują zasady dot. smyczy i sprzątania po zwierzętach.
- Tereny zielone i jeziora: obiekty często zapewniają łatwy dostęp do terenów zielonych oraz okolic jezior, co wspiera wypoczynek na świeżym powietrzu.
Plan dnia w praktyce: propozycje godzinowe oraz warianty na deszcz i z dziećmi
Układ dnia pomaga połączyć aktywności nad wodą i w przyrodzie z alternatywami na gorszą pogodę albo krótszy dzień „z dziećmi”. Plan można ułożyć w blokach czasowych, a w razie zmiany pogody przejść na wariant kryty.
| Blok (godziny) | Co robić | Wariant na deszcz / przy mniejszej energii |
|---|---|---|
| 9:00–11:00 | Spokojniejsza aktywność na zewnątrz: spacer w okolicy bulwarów oraz czasu na zabawę na placu zabaw przy bulwarach nad Nettą | Sala zabaw dla dzieci (konstrukcje do zabawy, zjeżdżalnie, basen z kulkami, kąciki do gier) – jeśli deszcz utrzyma się dłużej |
| 11:30–13:00 | Aktywność wodna/„na wodzie”: rejs statkiem (dobry moment na podróż bez pośpiechu) | Kino Iskra lub inny wariant pod dachem, jeśli pogoda utrudnia wyjście na zewnątrz |
| 13:30–15:30 | Po południu włącz coś bardziej ruchowego: park linowy (w zależności od wieku i preferencji) | Hala basenowa z brodzikiem i zjeżdżalnią (oraz jacuzzi) – gdy lepiej postawić na aktywność w środku |
| 16:00–17:30 | Krótki, elastyczny czas na zewnątrz przy wodzie: plaża miejska i kąpieliska z ratownikami nad jeziorem Necko | Powtórka aktywności pod dachem z listy: sala zabaw (animacje typu malowanie buziek, przebieranie) albo kino |
- Gdy pada od rana: środek dnia wokół sal zabaw (np. Fiku Miku, Fikołek, Kids Club) oraz hali basenowej, a na zewnątrz wrócić, gdy przestanie padać.
- Gdy dzieci potrzebują „energii w środku”: sala zabaw z torami przeszkód i zjeżdżalniami oraz kącikami do gier.
- Gdy w grę wchodzi odpoczynek w rodzinie: część planu jako kino Iskra (seanse odpowiednie dla rodzin).
- Gdy pogoda jest zmienna: pozostawić jeden blok elastyczny (np. po południu), aby dopasować go do tego, czy możliwy jest pobyt przy wodzie lub placach zabaw.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co zrobić, jeśli podczas pobytu chcemy uniknąć tłumów przy popularnych atrakcjach?
Aby uniknąć tłumów podczas zwiedzania popularnych atrakcji, rozważ następujące wskazówki:
- Wybieraj terminy poza sezonem wysokim.
- Unikaj weekendów i świąt.
- Odwiedzaj miejsca w dni powszednie.
- Przybywaj zaraz po otwarciu lub tuż przed zamknięciem.
- Rezerwuj bilety online z wyprzedzeniem.
- Śledź lokalny kalendarz wydarzeń, aby unikać okresów festiwali.
- Rozważ mniej znane atrakcje lub mniej uczęszczane regiony.
Planowanie wizyt wczesnym rankiem lub późnym popołudniem również może pomóc w uniknięciu tłumów.
Jak dostosować plan zwiedzania dla osób z ograniczoną mobilnością?
Program wycieczki dla osób z ograniczoną mobilnością powinien uwzględniać intensywność, tempo i długość planowanych aktywności. Oto kilka kluczowych kroków:
- Sprawdź dostępność atrakcji i środków transportu dla osób z ograniczeniami.
- Wybierz noclegi z udogodnieniami dostosowanymi do potrzeb.
- Zaplanuj trasę unikającą miejsc trudno dostępnych.
- Skontaktuj się z punktami informacji turystycznej w celu wsparcia.
Dobrze jest przewidzieć aktywności integracyjne i relaksacyjne, które sprzyjają regeneracji sił oraz wspierają samopoczucie psychiczne.
Kiedy lepiej wybrać nocleg blisko centrum, a kiedy w spokojniejszej okolicy?
Wybór noclegu zależy od Twoich priorytetów i oczekiwań. Nocleg w centrum miasta jest lepszy, gdy chcesz korzystać z atrakcji miejskich, takich jak muzea, restauracje czy miejsca kultury. Umożliwia to łatwe zwiedzanie oraz aktywny wypoczynek. Z kolei noclegi na obrzeżach oferują niższe ceny i większy spokój, ale wiążą się z dłuższym czasem dojazdu do głównych atrakcji, co może zwiększać zmęczenie. Dobrze jest również uwzględnić długość pobytu oraz dostępność transportu.
- Zalety noclegów w centrum: szybki dostęp do atrakcji, oszczędność na transporcie, lepsza atmosfera.
- Wady noclegów w centrum: wyższe ceny, większy hałas.
- Zalety noclegów na obrzeżach: niższe ceny, cisza i spokój.
- Wady noclegów na obrzeżach: dłuższy czas dojazdu, mniejsza liczba atrakcji w pobliżu.
Co warto zabrać ze sobą na dwudniowy wyjazd do Augustowa, aby być przygotowanym na różne aktywności?
Na wyjazd do Augustowa warto zabrać na lato lekką odzież, strój kąpielowy oraz wygodne buty na spacery i aktywności na świeżym powietrzu. Na wiosnę, jesień i zimę rekomendowane są cieplejsze ubrania, wodoodporna kurtka i warstwa termiczna. Niezbędne mogą być także krem przeciwsłoneczny, środek na komary i kleszcze (repelent), parasol oraz podstawowa apteczka.
Podczas korzystania z atrakcji wodnych dzieci i osoby korzystające z kajaków czy innych sprzętów powinny mieć kamizelki asekuracyjne. Na wakacje po Polsce wystarczy dowód osobisty, a do prowadzenia pojazdów prawo jazdy.